Biznesin idarə olunması və uğurlu fəaliyyəti düzgün təşkilatlanmadan başlayır. Xüsusilə, hüquqi şəxsin yaradılmasına xüsusi diqqət yetirilməlidir, çünki bu, biznesinizin təməlini qoyur və gələcək inkişaf üçün əsas yaradır. Aşağıda şirkətin düzgün yaradılması üçün addım-addım təlimatlar verilmişdir. Bu təlimatlar əsas mərhələləri və hər mərhələ ilə bağlı qısa izahları əhatə edir.
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi hüquqi şəxsin müxtəlif formalarda yaradılmasına imkan verir:
Yuxarıdakı sualların hər birinə cavab tapmaq vacib olsa da, sadalanan məqamlar tam deyil və digər vacib məsələlər də mövcuddur. Hüquqi formanın düzgün seçilməsi və biznesin gələcək uğurunun təmin edilməsi üçün ən etibarlı və effektiv yanaşma korporativ hüquq üzrə ixtisaslaşmış peşəkar hüquqşünaslardan məsləhət almaqdır. Bu sahədə çalışan mütəxəssislər biznesin xüsusiyyətlərinə və şərtlərinə uyğun ən optimal hüquqi formanın seçilməsində kömək edə, mövcud təşkilati-hüquqi formanın dəyişdirilməsi və ya yenidən qurulması yollarını təklif edə bilərlər. Bu, hüquqi və maliyyə baxımından düzgün qərarların qəbulunu və uzunmüddətli biznes inkişafını təmin edir.
Əvvəlcə ideya və ya qeyri-müəyyən təşəbbüs kimi başlayan proses tədricən hüquqi şəxsin yaradılması barədə qərar qəbul edilməsinə, rəsmi və hüquqi formalaşmaya keçir. Hüquqi şəxsin yaradılması barədə qərar iştirakçıların sayından və seçilmiş təşkilati-hüquqi formadan asılı olaraq fərqli qaydada həyata keçirilir.
Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi bu sənədlərin məzmunu və tərkibi ilə bağlı xüsusi tələblər müəyyən edir – məsələn, təsisçilərin paylarının miqdarı, direktorun adı və səlahiyyətləri və s. Hər bir sənədin qanunlara və qaydalara uyğun, dəqiq və düzgün hazırlanması çox vacibdir. Bu, qeydiyyat prosesinin vaxtında və düzgün başa çatdırılmasını təmin edir.
Azərbaycan Respublikasında hüquqi şəxsin adının seçilməsi zamanı qüvvədə olan hüquqi və normativ tələblərə və məhdudiyyətlərə riayət etmək vacibdir. Məsələn, şirkət adında “W” hərfinin və ya “&” simvolunun istifadəsi qadağandır. Lakin xarici hüquqi şəxsin filial və ya nümayəndəliyinin adı dəyişməz qala bilər. Ümumiyyətlə, qeydiyyatdan keçmiş adlar təkrar qeydiyyata alınmır və şirkət adının unikal olması böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Hüquqi şəxsin qeydiyyatı zamanı hüquqi ünvanın düzgün seçilməsi və müəyyən edilməsi vacibdir. Hüquqi ünvan şirkətin yerləşdiyi yerin (məsələn, ofis, mənzil və ya digər əmlak) rəsmi qeydiyyatı üçün əsas göstəricidir. Bu ünvan həm hüquqi, həm də faktiki olaraq şirkətin yerləşdiyi və fəaliyyət göstərdiyi yer kimi istifadə oluna bilər və bəzən bu iki ünvan fərqli ola bilər. Əsas prioritet seçilmiş ünvanın sənədləşmə və yazışmalar üçün əlverişli, dəqiq və asanlıqla əlçatan olmasıdır ki, bütün yazışmalar və hüquqi sənədlər düzgün və vaxtında çatdırılsın. Bu, hüquqi və inzibati prosedurların düzgün və səmərəli icrası üçün vacib tələbatdır.
Nizamnamə Kapitalı – Bu, şirkətin yaradılması zamanı təsisçilər və ya səhmdarlar tərəfindən qoyulan və ya bəyan edilən aktivlərin vəsaitlərin ümumi dəyəridir. Təsisçilərin payları Nizamnamə Kapitalındakı nisbətə uyğun müəyyən edilir. Nizamnamə Kapitalı həm nağd vəsaitlərdən, həm də nağdsız əmlak və ya digər mülkiyyət obyektlərindən (məsələn, daşınmaz əmlak, avadanlıq və s.) ibarət ola bilər. Qanunvericilik nağd və nağdsız aktivlərin faiz nisbətlərini, qiymətləndirilməsini və yerləşdirilmə qaydalarını tənzimləyir. Bu vəsaitlər qeydiyyat zamanı müvəqqəti bank hesabına və ya qeydiyyatdan sonra şirkətin əsas hesabına köçürülür və şirkətin fəaliyyətinin hüquqi və maliyyə əsasını təşkil edir. Qeyd etmək lazımdır ki, Azərbaycan qanunvericiliyinə əsasən, təsisçilər və ya səhmdarlar istənilən vaxt hüquqi şəxsin Nizamnamə Kapitalını artıra və ya azalda bilərlər. Hər iki halda Nizamnamə Kapitalının formalaşdırılması və yerləşdirilməsi qanunvericiliyin tələblərinə uyğun və düzgün şəkildə həyata keçirilməlidir ki, hüquqi və maliyyə təhlükəsizliyi təmin olunsun.
Şirkətin Nizamnaməsinin hazırlanması prosesi qanunvericiliklə müəyyən edilmiş əsas tələblərlə yanaşı, təsisçilər tərəfindən əlavə müddəaların daxil edilməsini də əhatə edə bilər. Bu müddəalar təsisçilərin təşəbbüsü ilə Nizamnaməyə əlavə olunduqda, onlar tam və düzgün şəkildə qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğunlaşdırılmalıdır.
Bütün zəruri sənədlər Azərbaycan Respublikasının qanunlarına uyğun hazırlanıb dövlət rüsumları ödənildikdən sonra hüquqi şəxsin qeydiyyatı üçün müvafiq dövlət orqanına müraciət edilir. Təqdim olunan sənədlər yoxlandıqdan sonra qeydiyyat orqanı hüquqi şəxsin qeydiyyatı və ya imtina barədə 4 iş günü ərzində qərar qəbul edir. Müsbət qərar qəbul edildikdə, hüquqi şəxs Dövlət Reyestrində rəsmi qeydiyyata alınır və şirkət üçün elektron kabinet yaradılır. Qeydiyyatı təsdiq edən sənədlər (Nizamnamə, Dövlət Reyestrindən çıxarış və Şəhadətnamə) elektron kabinetə göndərilir və hüquqi şəxsin qeydiyyatı başa çatmış hesab olunur.
Hüquqi şəxsin uğurla qeydiyyatından sonra şirkətin maliyyə əməliyyatlarını aparmaq və fəaliyyətini rəsmi şəkildə idarə etmək üçün bank hesabı açmaq lazımdır. Bank hesabının açılması prosesi şirkətin maliyyə fəaliyyətinin qanuni və şəffaf şəkildə həyata keçirilməsi üçün əsas şərtdir və biznesinizin uğurlu inkişafı üçün əsas amillərdən biridir. Bu addım həm də vergi və mühasibatlıq baxımından düzgün və etibarlı maliyyə idarəçiliyinin təmin olunmasına kömək edir. Proses adətən 3–5 iş günü ərzində başa çatır.
Elektron imza sertifikatının alınması müasir biznes və hüquqi prosedurların təhlükəsiz və etibarlı icrası üçün əvəzolunmaz tələbatdır. Bu proses elektron sənədlərin rəsmi və hüquqi şəkildə imzalanmasını təmin edir, rəqəmsal kommunikasiya vasitəsilə aparılan əməliyyatlara hüquqi qüvvə verir və biznesinizin rəqəmsal mühitdə etibarlı fəaliyyətini təmin edir. Elektron imza sertifikatını almaq üçün əvvəlcə müvafiq mobil operatorundan mobil nömrə əldə edilməlidir. Sonra Dövlət Vergi Xidməti həmin mobil nömrəyə bağlı sertifikat verir. Bu sertifikat elektron imzanın yaradılması və tətbiqi üçün əsas təminatdır. Şəxsi məlumatların, sənədlərin və informasiyanın təhlükəsizliyini təmin etməklə yanaşı, internet bankçılıq və digər rəqəmsal xidmətlərdən istifadə üçün də vacibdir.
Şirkətinizin fəaliyyətinin və sənədləşməsinin rəsmi və qanuni şəkildə aparılması üçün möhürün sifarişi və hazırlanması vacib addımdır. Möhür hüquqi və biznes münasibətlərində sənədlərin təsdiqi və təsdiqlənməsində əsas rol oynayır, şirkətin nüfuzunu və etibarlılığını artırır. Möhür hazırlanarkən şirkətinizin adını, fəaliyyət sahəsini və loqosunu əks etdirən dizayn və rəng seçə bilərsiniz. Möhürün keyfiyyətli və uzunmüddətli istifadəsi üçün peşəkar və təcrübəli şirkətlərin xidmətlərindən istifadə etmək tövsiyə olunur.
Alliance Legal Center Azərbaycan Respublikasında hüquqi şəxsin düzgün qeydiyyatı üçün bütün zəruri sənədlərin toplanması və hazırlanmasında sizə dəstək olur. Biz təşkilati-hüquqi formanın seçilməsi üzrə ən optimal məsləhətləri veririk, qeydiyyat orqanı tərəfindən təsdiqlənmiş unikal adın seçilməsi və rezervasiyası ilə bağlı kömək edirik və hüquqi şəxsin qeydiyyatı üçün müvafiq dövlət orqanına müraciət prosesini həyata keçiririk. Həmçinin, bank hesabının açılması üçün sənədlərin hazırlanmasında və müraciət edilməsində sizə dəstək olur və bütün prosedurların icrasına tam məsuliyyət daşıyırıq.
Məqsədimiz yalnız hüquqi prosesləri sadələşdirmək deyil, həm də biznesinizin uzunmüddətli uğuru və inkişafı üçün əsas yaratmaqdır. Alliance Legal Center ilə əməkdaşlıq edərək, hüquqi təhlükəsizliyi və tam hüquqi uyğunluğu təmin edən, biznesinizin gələcək inkişafını dəstəkləyən etibarlı və güvənilən tərəfdaş qazanırsınız. Biz uğur yolunda hər zaman yanınızdayıq və sizə ən yüksək səviyyədə dəstək göstərməyə hazırıq!
Azərbaycan Respublikasında hüquqi şəxslər fəaliyyət sahələrinə və məqsədlərinə görə iki əsas kateqoriyaya bölünürlər: kommersiya və qeyri-kommersiya hüquqi şəxsləri. Hər bir kateqoriya üzrə ən çox yayılmış formalar aşağıda verilmişdir:
Bunlar, əsas məqsədi mənfəət əldə etmək üçün iqtisadi fəaliyyətlə məşğul olmaq olan təşkilatlar və şirkətlərdir. Onlar mal və xidmətlər təklif edərək, kapital yatıraraq və iqtisadi inkişafa töhfə verərək müxtəlif sektorlarda fəaliyyət göstərirlər. Aşağıdakı hüquqi şəxslər bu kateqoriyaya daxildir:
Əgər siz Azərbaycanda biznes qurmağı planlaşdırırsınızsa, həm beynəlxalq, həm də yerli təcrübə göstərir ki, Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət (MMC) sahibkarlar üçün ən optimal hüquqi formadır. Bu hüquqi model bir çox üstünlüklər təqdim edir və biznesin yaradılması və idarə olunması prosesində sadəlik və çevikliyi təmin edir, şirkətin inkişafına və əməliyyat səmərəliliyinə töhfə verir.
Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 87.1-ci maddəsinə əsasən, nizamnamə kapitalı nizamnamə ilə müəyyən edilmiş paylara bölünmüş bir və ya bir neçə şəxs (fiziki və ya hüquqi) tərəfindən yaradılan şirkət Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyət hesab olunur. MMC-nin təsisçiləri şirkətin öhdəliklərinə yalnız nizamnamə kapitalına qoyduqları töhfələr həcmində cavabdehdirlər və şəxsi əmlakları ilə şəxsi məsuliyyət daşımırlar. Təsisçilərin sayı 1-dən 50-yə qədər ola bilər.
Azərbaycanda MMC-nin nizamnamə kapitalı üçün qanunla müəyyən edilmiş minimum və ya maksimum məbləğ yoxdur (bu, təsisçilər tərəfindən könüllü olaraq müəyyən edilir və məsələn, 5 AZN və ya daha çox ola bilər). Nizamnamə kapitalı həm pul, həm də qeyri-pul töhfələrindən (avadanlıq, əmlak və digər qeyri-maddi aktivlər kimi) ibarət ola bilər. O, təsisçilər arasında paylara bölünür və şirkətdə mülkiyyət və hüquqların aydın və şəffaf müəyyən edilməsinə imkan verir. Bundan əlavə, təsisçilər şirkətin üçüncü şəxslər qarşısında öhdəliklərinə görə şəxsi məsuliyyət daşımır və yalnız payları həcmində cavabdehdirlər.
Azərbaycan Respublikasının “Səhmdar cəmiyyətlər haqqında” Qanununun 1-ci maddəsinə əsasən, səhmdar cəmiyyət, iqtisadi fəaliyyət göstərmək məqsədilə fiziki və/və ya hüquqi şəxslərin könüllü razılığı əsasında yaradılan, nizamnamə kapitalı səhmlərin buraxılması yolu ilə formalaşdırılan müəssisədir. Səhmdar cəmiyyət qapalı və ya açıq səhmdar cəmiyyət formasında yaradıla bilər. Səhmləri yalnız təsisçilər arasında bölüşdürülən və onların əksəriyyətinin razılığı ilə ötürülə bilən cəmiyyət qapalı səhmdar cəmiyyət hesab olunur. Səhmləri sərbəst şəkildə ötürülə bilən cəmiyyət isə açıq səhmdar cəmiyyət sayılır. Cəmiyyətin təsisçisi (səhmdarı) olan hüquqi şəxslər öz iqtisadi müstəqilliyini və hüquqi şəxs statusunu saxlayır.
Digər şirkət növlərindən fərqli olaraq, səhmdar cəmiyyət ən azı üç fiziki və/və ya hüquqi şəxs tərəfindən yaradılmalıdır. Səhmdar cəmiyyətin ali idarəetmə orqanı səhmdarların (təsisçilərin) ümumi yığıncağı olsa da, cəmiyyətin cari fəaliyyəti ən azı üç fiziki şəxsdən ibarət olan idarə heyəti tərəfindən idarə olunur. Həm səhmdarlar, həm də kənar şəxslər idarə heyətinə seçilə bilər. İdarə heyətinə sədr cəmiyyətin nizamnaməsinə uyğun olaraq seçilir və ya təyin olunur.
Səhmdar cəmiyyətin əmlakı səhmlərin yerləşdirilməsi, maliyyə və iqtisadi fəaliyyəti, eləcə də qanunla qadağan olunmayan digər mənbələr hesabına formalaşır. Səhmdar cəmiyyətin qeydiyyatı zamanı onun adında “açıq səhmdar cəmiyyət” və ya “qapalı səhmdar cəmiyyət” sözləri olmalıdır. Bu tələb həm dövlət qeydiyyatı və əlaqədar sənədləşmə proseslərində, həm də cəmiyyətin fəaliyyətində iştirak edən tərəflər üçün şəffaflıq və aydınlıq təmin edir.
Azərbaycan Respublikasının “Səhmdar cəmiyyətlər haqqında” Qanununun 17-ci maddəsinə əsasən, səhmdar cəmiyyətin minimum nizamnamə kapitalı açıq tipli cəmiyyətlər üçün 10 milyon manat, qapalı tipli cəmiyyətlər üçün isə 5 milyon manat müəyyən edilmişdir.
Azərbaycan Respublikasının “Səhmdar cəmiyyətlər haqqında” Qanununa əsasən, hər birinin özünəməxsus xüsusiyyətləri olan iki əsas səhmdar cəmiyyət növü mövcuddur:
Hüquqi şəxsin qeydiyyatı prosesi ilk baxışda sadə görünsə də, düzgün və peşəkar şəkildə aparılmadıqda maliyyə itkilərinə və vaxt itkisinə səbəb ola bilər. Riskləri minimuma endirmək və qeydiyyat prosesini problemsiz və vaxtında başa çatdırmaq istəyirsinizsə, peşəkar mütəxəssislərin dəstəyindən yararlanmaq ən yaxşı seçimdir.
Şirkətiniz artıq uğurla fəaliyyət göstərirsə və biznesinizi genişləndirmək, yeni bazarlara çıxmaq istəyirsinizsə, filial və nümayəndəliklərin yaradılması vacib addımdır. Bu prosesin qanunvericiliyə uyğun və düzgün aparılması çox önəmlidir. Bu prosedurlar ümumi şirkət qeydiyyatından fərqlənir və xüsusi qaydalarla tənzimlənir. Bu incəlikləri və xüsusiyyətləri başa düşmək və düzgün tətbiq etmək vacibdir.
Bütün zəruri sənədlər Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyinə uyğun şəkildə hazırlanıb dövlət rüsumları ödənildikdən sonra, hüquqi şəxsin qeydiyyatı üçün müvafiq dövlət orqanına müraciət edilir. Təqdim olunan sənədlər araşdırıldıqdan sonra qeydiyyat orqanı 4 iş günü ərzində filial və ya nümayəndəliyin qeydiyyata alınması və ya imtina edilməsi barədə qərar qəbul edir. Müsbət qərar qəbul edildikdə, hüquqi şəxs Dövlət Reyestrində rəsmi qeydiyyata alınır və şirkət üçün elektron kabinet yaradılır. Qeydiyyatı təsdiq edən sənədlər (Nizamnamə, Dövlət Reyestrindən çıxarış və Şəhadətnamə) elektron kabinetə göndərilir və bu prosedurla hüquqi şəxsin qeydiyyatı tamamlanmış sayılır.
Hüquqi şəxs uğurla qeydiyyatdan keçdikdən sonra, şirkətin maliyyə əməliyyatlarını həyata keçirmək və fəaliyyətini rəsmi şəkildə idarə etmək üçün bank hesabı açmaq lazımdır. Bank hesabının açılması filial və nümayəndəliyin maliyyə fəaliyyətinin qanuni və şəffaf aparılması üçün vacib şərtdir və biznesinizin uğurlu inkişafı üçün əsas amillərdən biridir. Bu addım həmçinin vergi və mühasibatlıq baxımından düzgün və etibarlı maliyyə idarəçiliyinin təmin olunmasına kömək edir. Proses 3-5 iş günü ərzində tamamlanır.
Elektron imza sertifikatının alınması müasir biznes və hüquqi prosedurların təhlükəsiz və etibarlı həyata keçirilməsi üçün vacib tələbatdır. Bu proses elektron sənədlərin rəsmi və hüquqi imzalanmasını, rəqəmsal ünsiyyət vasitəsilə aparılan əməliyyatlara hüquqi qüvvə verir və biznesinizin rəqəmsal mühitdə etibarlı fəaliyyətini təmin edir. Elektron imza sertifikatı almaq üçün əvvəlcə müvafiq mobil operatorundan mobil nömrə əldə edilməlidir. Sonra Dövlət Vergi Xidməti həmin nömrəyə bağlı sertifikat verir. Bu sertifikat elektron imzanın yaradılması və tətbiqi üçün əsas təminatdır və şəxsi məlumatların, sənədlərin və informasiyanın təhlükəsizliyini təmin edir. Həmçinin internet bankçılıq və digər rəqəmsal xidmətlər üçün vacibdir.
Möhürün sifarişi və hazırlanması şirkətinizin rəsmi fəaliyyətinin və sənədləşməsinin düzgün və qanuni aparılması üçün vacib addımdır. Möhür hüquqi və biznes münasibətlərində, sənədlərin təsdiqi və yoxlanılması prosesində əsas rol oynayır və şirkətin nüfuzunu və etibarlılığını artırır. Möhür hazırlanarkən şirkətinizin adını və fəaliyyət sahəsini əks etdirən dizayn və rəng, eləcə də loqo seçə bilərsiniz. Möhürün keyfiyyətli və uzunmüddətli olması üçün peşəkar və təcrübəli şirkətlərdən xidmət almaq tövsiyə olunur.
Azərbaycanda filial və ya nümayəndəlik açmaq istəyirsinizsə, peşəkar hüquqşünaslarımız proses boyunca sizə geniş və hərtərəfli dəstək göstərəcək. Praktiki təcrübəmiz və qanunvericilik biliklərimizlə sizə ən düzgün və etibarlı həllər təklif edəcəyik.
Xüsusi Qeyd: Bütün layihə sənədləri və zəruri materiallar “Alliance Legal Center” tərəfindən hazırlanır və müştəriyə təqdim olunur.
Peşəkar hüquqi məsləhətə ehtiyacınız varsa, vebsaytımızda göstərilən telefon nömrələrinə zəng edə və ya onlayn müraciət göndərə bilərsiniz. Biz həmişə biznesinizin hüquqi təhlükəsizliyi və uğuru üçün yanınızdayıq!
Korporativ hüquq sahəsində digər əlaqəli xidmətlərə daxildir:
Regional və beynəlxalq təcrübə göstərir ki, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün çox vaxt hüquqi şəxs yaratmağa ehtiyac yoxdur. Başqa sözlə, vergi orqanlarında fərdi sahibkar kimi qeydiyyatdan keçməklə (lisenziya tələb edən fəaliyyətlər istisna olmaqla) qanuni şəkildə biznes fəaliyyəti həyata keçirmək mümkündür. Bu, hər kəs üçün öz biznesini başlamağın ən sadə və əlverişli yollarından biridir. Məsələn, bu yanaşma restoranlar, kafelər, çörəkxanalar, gözəllik salonları, müxtəlif pərakəndə satış mağazaları, fitnes mərkəzləri, avtoyuma xidmətləri, foto studiyalar və s. kimi sahələrdə geniş istifadə olunur.
Bu qurumlar sosial, mədəni, elmi və təhsil kimi sahələrdə cəmiyyətə xidmət etmək məqsədilə yaradılır. Onların əsas məqsədi mənfəət əldə etmək deyil, sosial təşəbbüslər və fəaliyyətlər həyata keçirməkdir. Əsas formalarına daxildir:
Biznesin idarə edilməsi və inkişafı üçün hüquqi çərçivənin dərindən başa düşülməsi vacibdir. Kommersiya Hüququ, biznes fəaliyyətlərini tənzimləyən müxtəlif hüquqi təcrübələri və normativ aktları əhatə edən mürəkkəb bir sahədir. Bu sahə, müqavilələrin tərtib edilməsi, müştəri münasibətlərinin qurulması və tənzimləyici tələblərə uyğunluğun təmin edilməsi kimi mühüm proseslərdə əsas rol oynayır. Uğurlu və qanuni fəaliyyət göstərmək üçün biznes sahibləri və menecerlər bu hüquqi normaları və ən yaxşı təcrübələri mənimsəməlidirlər. Bu, yalnız əməliyyatların düzgün və şəffaf aparılmasını təmin etməklə qalmır, həm də hüquqi mübahisələrin qarşısını almağa kömək edir.
Kommersiya Hüququ, şirkətlərin və təşkilatların hüquqi və etik standartlara riayət etməsini təmin etməklə yanaşı, həm də sağlam və davamlı tərəfdaşlıq və müştəri münasibətlərinin qurulmasını və qorunmasını təmin edir. Effektiv hüquqi və kommersiya təcrübələri, biznesin davamlı böyüməsini dəstəkləyir və bazarda rəqabət qabiliyyətini artırır.
Peşəkar komandamız, biznesinizin hüquqi təhlükəsizliyini gücləndirmək üçün nəzərdə tutulmuş və aşağıdakıları əhatə edən Kommersiya Hüququ xidmətləri təklif edir: